بودجه ۱۴۰۵ هنوز به طور کامل روی میز مجلس و دولت قرار نگرفته، اما نشانهها و تجربه سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تصویر روشنی از آینده به دست میدهند: آیندهای پر از کسری، بدهی و فشار تورمی.
🔴 نقطه شروع؛ میراث سنگین ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴
در دو سال گذشته، کسری عملیاتی و کل بودجه به سطحی بیسابقه رسید. برآوردها برای ۱۴۰۴ از ۵۵۰ تا ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان کسری حکایت داشت؛ یعنی چیزی نزدیک به ۱۰ تا ۱۵ درصد تولید ناخالص داخلی. برای اقتصادی که زیر فشار تحریمهاست، این رقم به معنای انتقال بار سنگین به دوش مردم از طریق تورم است.
راهحل دولت؟ استقراض از صندوق توسعه ملی، فروش سنگین اوراق بدهی و حتی برداشت از حسابهای خزانه. به زبان ساده: خوردن از آینده برای زنده ماندن امروز.
🔴 اقتصاد در رکود تورمی وارد ۱۴۰۵ میشود
گزارشها نشان میدهند رشد اقتصادی در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ منفی خواهد بود. کسری بودجه هم از حدود ۳.۴ تا ۴.۱ درصد تولید ناخالص داخلی فراتر میرود. این یعنی ترکیب خطرناک رکود و تورم؛ همان «رکود تورمی» که هم تولیدکننده را زمینگیر میکند و هم مصرفکننده را بیپناه.
🔴 تناقض در بخشنامه بودجه ۱۴۰۵
بخشنامه بودجه ۱۴۰۵ میگوید: «کنترل تورم نیازمند مدیریت کسری بودجه است.» اما همزمان تأکید دارد بر حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد و تأمین نهادههای تولیدی. نتیجه؟ بودجهای که میخواهد هم خرج کند و هم خرج نکند؛ تناقضی که زمینهساز ناترازیهای جدید خواهد شد.
🔴 حقوق کارکنان؛ مالیات تورمی پنهان
افزایش حقوق کارکنان بین ۲۰ تا ۴۵ درصد پیشبینی شده، در حالی که تورم عمومی حدود ۵۰ درصد است. یعنی دولت عملاً بخشی از کسری را با «مالیات تورمی بر حقوقبگیران» جبران میکند. به زبان ساده: حقوقبگیران هر سال فقیرتر میشوند.
❗ مصادیق افسارگسیختگی مالی در بودجه ۱۴۰۵
۱. رشد اسمی سنگین بودجه عمومی
در ۱۴۰۴ بودجه عمومی حدود ۹۰ تا ۱۰۰ درصد رشد کرد، عمدتاً ناشی از تورم و نرخ ارز، نه تولید واقعی. انتظار میرود در ۱۴۰۵ هم همین روند ادامه یابد.
۲. تکیه بر منابع ناپایدار
درآمدهای نفتی در شرایط تحریم، فروش اوراق بدهی، استقراض از صندوق توسعه ملی و برداشت از خزانه، همه نشانههای مدیریت کوتاهمدت و پرریسک هستند.
- کسری مزمن و رو به رشد
وقتی کسری ۱۴۰۴ ابتدا ۲۰۰ همت اعلام شد و بعد تا ۱۰۰۰ همت برآورد گردید، این یعنی انفجار خطا در برآوردها. برای ۱۴۰۵ هم پیشبینیها از کسری تا ۱۱۰۰ همت خبر میدهند. - مسیرهای تورمی برای جبران کسری
- افزایش مالیات و فشار بر اصناف در شرایط رکود
- افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی و حاملهای انرژی
- پولیسازی کسری از طریق بانک مرکزی
هر سه مسیر، مستقیم یا غیرمستقیم، موجهای تورمی تازهای را به جامعه تحمیل خواهند کرد.
✅ جمعبندی؛ قفل تورم در سالهای پیشرو
بودجه ۱۴۰۵ با ناترازی ساختاری، وابستگی شدید به نفت و بدهی، و فشار بر حقوقبگیران روبهروست. اگر اصلاح جدی در سمت هزینهها و درآمدها (مثل پایههای مالیاتی عادلانه و اصلاح نظام بانکی) صورت نگیرد، کسری واقعی بالا میماند و از کانال رشد نقدینگی، تورم ۱۴۰۵ و ۱۴۰۶ را در سطوح بالا قفل خواهد کرد.
✍️ جمع بندی سیمورف
بودجه ۱۴۰۵ فقط یک سند مالی نیست؛ آیینهای است که نشان میدهد دولت چگونه آینده را گرو میگذارد تا امروز را سرپا نگه دارد. اگر اصلاحات ساختاری جدی آغاز نشود، افسارگسیختگی مالی به معنای واقعی کلمه، اقتصاد ایران را در سالهای پیشرو به چرخهای بیپایان از تورم و رکود خواهد کشاند.