لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ منتشر شده و مانند هر سال، مجموعهای از اعداد و تصمیمات کلیدی را در خود جای داده که میتوانند مسیر اقتصاد کشور را در سال پیشرو ترسیم کنند. در این مطلب، ۱۰ عدد مهم این لایحه را بررسی میکنیم و تلاش میکنیم پیامهای پنهان، چالشها و فرصتهای نهفته در آنها را تحلیل کنیم.
۱. کاهش حقوق گمرکی خودروهای زیر ۱۵۰۰ سیسی از ۱۰۰٪ به ۴٪
این کاهش چشمگیر نشاندهنده سیاست دولت برای تسهیل واردات خودروهای اقتصادی و کوچک است. هدف احتمالی: افزایش رقابت، کاهش قیمتها، و کنترل مصرف سوخت.
۲. ۸۷٪ درآمدهای دولت از مالیات
وابستگی شدید به مالیات بهجای نفت، نشانهای از تلاش برای پایداری مالی است. اما این عدد همچنین فشار بیشتری بر کسبوکارها و نظام مالیاتی وارد خواهد کرد.
۳. نرخ تسعیر ارز: ۳۰ هزار تومان برای هر یورو
این نرخ رسمی برای محاسبات بودجهای، نشاندهنده انتظارات دولت از بازار ارز است. فاصله آن با نرخ آزاد میتواند محل چالش و اختلاف نظر باشد.
۴. منابع حاصل از حذف ارز ترجیحی: ۵۷۲ هزار میلیارد تومان
این رقم عظیم نشاندهنده ادامه مسیر حذف یارانههای پنهان است. چالش اصلی: نحوه بازتوزیع این منابع و کنترل تبعات تورمی آن.
۵. افزایش مالیات بر ارزش افزوده به ۱۲٪
افزایش ۲ درصدی این مالیات غیرمستقیم، مستقیماً بر قیمت کالاها و خدمات اثرگذار است. این تصمیم میتواند تورمزا باشد مگر آنکه با سیاستهای حمایتی همراه شود.
۶. سهم پروژههای عمرانی: ۱۵٪ از کل مصارف
سهم متوسط پروژههای عمرانی نشاندهنده اولویت محدود دولت برای توسعه زیرساختهاست. این عدد میتواند بر رشد بلندمدت اقتصادی تأثیرگذار باشد.
۷. سقف پاداش پایان خدمت: ۵۰۰ میلیون تومان
افزایش این سقف، نشانهای از توجه دولت به کارکنان بازنشسته است. با این حال، بار مالی آن بر بودجه عمومی قابل توجه خواهد بود.
۸. انتشار اوراق مالی: ۴۰۹ هزار میلیارد ریال با رشد ۲۵٪
افزایش انتشار اوراق مالی نشاندهنده تکیه بیشتر دولت بر بدهیسازی برای تأمین منابع است. این سیاست در صورت نبود بهرهوری میتواند منجر به افزایش بدهی عمومی شود.
۹. نرخ نفتگاز با کارت اضطراری: حداقل ۳۰٪ بالاتر از نرخ پالایشگاه
این سیاست قیمتگذاری برای مدیریت مصرف سوخت در شرایط اضطراری طراحی شده، اما ممکن است با مقاومت مصرفکنندگان مواجه شود.
۱۰. درآمد مستقیم از فروش نفت و فرآوردهها: ۲۶۳ هزار و ۸۵ میلیارد تومان
با وجود تمرکز بر مالیات، این رقم نشان میدهد که درآمدهای نفتی همچنان نقش مهمی در بودجه دارند و وابستگی کامل به آن هنوز پایان نیافته است.
نتیجهگیری: بودجهای با پیامهای روشن و مسیرهای پرچالش
لایحه بودجه ۱۴۰۵ ترکیبی از اصلاحات مالیاتی، حذف یارانهها، و تلاش برای کاهش وابستگی به نفت است. اما موفقیت آن در گرو اجرای دقیق، شفافیت، و همراهی بخش خصوصی و مردم خواهد بود.